Cách mạng Internet và mô hình kinh doanh sở hữu trí tuệ mới

 1. OLD business model

  • Kiếm tiền trực tiếp bằng cách bán các tài sản sở hữu trí tuệ. Ca sỹ bán đĩa nhạc, phần mềm bán bản quyền, nhà văn bán truyện, thợ săn hình ảnh bán ảnh. Bản chất cách kinh doanh như vậy nên họ sẽ phải tóm chặt lấy quyền sở hữu trí tuệ. Mô hình này đang hoạt động, nhưng gặp một số vấn đề sau
  • Phát sinh nhiều chi phí không cần thiết cho: cả một hệ thống phát hành kèm theo, các chi phí luật pháp liên quan tới việc khẳng định quyền sở hữu trí tuệ. Nhiều khi giá bán ra 10, về tới tay ca sĩ chưa chắc đã được một.
  • Các rào cản về chi phí và năng lực phân phối khiến cho khối lượng độc giả giảm xuống đáng kể, các sản phẩm trí tuệ của các nước châu Âu hầu như không thể phổ biến được ở các nước nghèo vì giá bán quá cao.

2. NEW business model

Các tài sản trí tuệ có một tính năng độc đáo, đó là việc nhân bản phát hành thêm 1 bản mới hầu như không tốn thêm bất cứ một chi phí nào liên quan tới tác giả. Cách mạng internet đã disrupt môi trường kinh doanh tài sản sở hữu trí tuệ qua một vài điểm sau

  • Các rào cản phân phối bị phá bỏ với: (1) chi phí phân phối hầu như bằng không, (2) phạm vi phân phối là toàn cầu, (3) thời gian phân phối gần như ngay lập tức. Khi HP7 bản hardcopy còn chưa tới tay người đọc, thì trước đó vài ngày bản copy đã phổ biến trên mạng; các phim mới cũng gặp tình trạng tương tự.
  • Personalization, interactivity đã cho phép quảng cáo bước sang một giai đoạn mới.
  • Các mô hình thu phí freemium cũng dễ dàng tồn tại hơn nhờ các công cụ thanh toán toàn cầu.
  • Và còn nhiều thứ tinh tế khác nữa.

Điều này có nghĩa là gì, bạn đã có cách kiếm tiền mới, không dứt khoát phải dựa trên sở hữu trí tuệ. Thử phân tích một vài trường hợp thực tế.
1. Windows của Microsoft:

  • Giá bán OEM hiện nay khoảng 50$, vòng đời sử dụng thường 03 năm, nếu tính profit margin của Windows là 70%, thì trên mỗi bản Windows bán được, mỗi năm MS thu về hơn 12$, mỗi tháng là 1$ tương đương với 16 ngàn.
  • Hiện nay tỉ lệ pirate ở VN cứ cho là 95%, như vậy trong 20 bản windows hoạt động chỉ có 1 bản trả VND 16k/tháng cho MS. Nếu MS tìm được ra mô hình khác để thu tiền từ Windows mà không cần thu phí bản quyền thì họ chỉ cần thu được 1 ngàn/tháng trên mỗi máy chạy Windows là cân bằng được doanh số hiện tại.
  • Một khi MS xây dựng được mô hình kinh doanh để thu được 1$/tháng từ người Việt, họ đã nắm trong tay một platform mới để thu tiền tiếp từ hàng trăm ứng dụng khác của chính họ hoặc cho các công ty khác. Tiềm năng doanh thu có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm lần so với cũ.

MS có 2 lựa chọn, hoặc là đẩy tỉ lệ pirate thấp xuống, doanh thu sẽ tăng lên vài lần, hoặc là tìm kiếm một mô hình kinh doanh mới với cơ hội tăng gấp nhiều lần doanh thu. Microsoft đã lựa chọn rồi con đường mới và bắt đầu đầu tư từ hơn 1 năm nay cho việc này. Thành công hay không thì chưa biết, nhưng MS buộc phải làm, vì nếu họ không làm người khác sẽ làm.
2. Trình duyệt FireFox.

Mozilla FireFox là phần mềm mà nguồn mở, miễn phí, tự do phân phối, tự do sửa đổi, phát không cho người dùng trên internet. Nhưng mỗi năm doanh thu cũng tầm 100 triệu USD, chủ yếu đến từ mỗi cái box search đặt mặc định là Google và một số đối tác khác.

3. Báo điện tử.
Quá hiển nhiên, hiện nay chỉ còn các tờ báo chuyên sâu là giữ mô hình nộp phí truy cập báo online, các báo khác đã đi theo hướng cho không nội dung, thu tiền từ quảng cáo. Cũng cần lưu ý rằng thu tiền từ quảng cáo không phải là mô hình kinh doanh duy nhất, hiện nay rất nhiều hình thức mới đang được phát triển, chờ ngày thành công.

Advertisements

Dịch Harry Potter 7 trong thời cách mạng Internet

Các thảo luận trên báo Tiền Phong và diễn đàn ở đâyđây khiến tôi có vài suy nghĩ

Đứng trên góc độ lợi ích cho toàn nhân loại thì hành động có văn hóa
nhât là tạo điều kiện để sách được phát miễn phí, hành động vô văn hóa
nhất là cản trở quá trình đó. Hàng triệu triệu người hạnh phúc chẳng
hơn xa túi tiền của bạn Sáu, NXB của bạn ấy và bạn Lý lan hay sao?

Điểm dở của việc phát sách miễn phí là tác giả không kiếm được tiền.
Nhưng đấy là lỗi của mô hình kinh doanh, chứ không phải của bản thân
việc phát sách miễn phí. Google, Yahoo, Micrsoft, FaceBook cấp dịch vụ
free; báo điện tử toàn thế giới cho người đọc đọc free; Tru tiên đăng
tải công khai trên mạng; kho tri thức Wikipedia cũng hoàn toàn free,
thậm chí HĐH Linux cũng free. Tức là gì? Tức là vẫn có những cách để
người dùng được miễn phí mà các bạn vẫn có thể kiếm bộn tiền, chẳng qua
các bạn chưa chịu suy nghĩ mà thôi. Nếu thật sự vì xã hội mà vẫn dung
hòa quyền lợi bản thân mình, các bạn hãy chấp nhận thách thức và cũng
là nắm lấy cơ hội của thời đại Internet, tìm cách chuyển đổi mô hình
kinh doanh để vừa làm lợi cho xã hội, vừa kiếm bộn tiền cho bản thân
mình.

Tất nhiên quyền tác giả cần được tôn trọng, tác giả muốn free thì free,
muốn thu phí thì thu phí. Nhưng ai văn hóa hơn ai thì còn phải xét. Từ
góc nhìn của tôi thì mấy bạn trẻ dịch HP7 văn hóa hơn, vì họ cống hiến
cho nhân loại mà không đòi hỏi gì hết, còn bạn Sáu và NXB của bạn ấy
mới thật sự là vô văn hóa, bảo vệ cho túi tiền của mình, lo gì cho
triệu triệu người đâu.

Luật sở hữu trí tuệ sinh ra từ thời chưa có cách mạng internet, tới lúc xé nó đi viết lại được rồi.

By TanNg – http://tanng.spaces.live.com